مهرگان
بعد از نوروز رده دوم را از نظر اهمیت جشنها دارا میباشد .
در ایران باستان ، جشن مهرگان پس از نوروز دارای اهمیت ویژهای
بود . دلیل آن این است که هر دو آغاز فصلهای سال را نوید میدادند . نوروز آغاز
تابستان و مهرگان آغاز زمستان را به هر ماه میآوردند زیرا در آن زمان سال به دو
فصل تقسیم شده بود . فصل اول ، تابستان بود که از جشن نوروز شروع میشد و هفت ماه
ادامه داشت . جشن مهرگان که از روز مهر شروع میشد تا شش روز پس از آن ادامه مییافت
و جشن شادی بر پا میشد .فلسفه این جشن مهم ایرانی به دوران ضحاک تازی باز میگردد
. ضحاک و اقوام او مدتهای مدیدی بر ایران حکومت میکردند و عده کثیری از جوانان ایران
زمین را به قتل رسانده بودند و مردم از ظلم و جنایات آنان به تنگ آمده بودند . در
آن زمان کاوه آهنگر از میان مردم بر خواست و با برافراشتن چرم آهنگری خود که بعدها
درفش کاویانی نام گرفت رهبری براندازی ضحاک تازی را بر عهده میگیرد و او را با یاری
مردم در کوه دماوند زندانی میکنند و به ظلم او پایان میدهند و فریدون را به تخت
شاهی می نشاند.
این جشن در روز 10 مهر ، روزی که نام روز و ماه یکی بود جشن
گرفته میشد و مانند نوروز سه جنبه نجومی ( طبیعی ) ، تاریخی و دینی داشت . از نظر
نجومی ، مهرگان چند روز پس از اعتدال پاییزی جشن گرفته میشد . ( اعتدال پاییزی
اول مهر صورت میگیرد ) . و جشن برداشت محصولات کشاورزی است . از نظر تاریخی ، در
این روز نیروی داد و راستی به سرکردگی کاوه آهنگر بر ارتش دروغ و ستمگری آژی دهاک
( ضحاک) پیروز شد و فریدون به شاهی رسید . مبارزه راستی و دروغ ، داد و ستم در ایران
ریشه دینی دارد و همه جشنهای ملی هم به گونهای این مبارزه و پیروزی نهایی حق بر
نا حق را نشان میدهد . ولی ، در تاریخ مهرگان این جنبه درخشندگی ویژه را دارد .
از نظر دینی ، در فرهنگ ایرانی مهر یا میترا به معنای فروغ خورشید و مهر و دوستی
است . همچنین مهر نگهبان پیمان و هشدار دهنده به پیمان شکنان است .
هم اکنون زرتشتیان در روز مهر از ماه مهر به آتشکده و نیایشگاه میروند . با
تهیه خوراکهای سنتی از یکدیگر پذیرایی میکنند و با نیایش و برنامههای فرهنگی
مانند سخنرانیهای ملی و آیینی سرود ، شعر و دکلمه جشن مهرگان را با شادی بر پا میدارند.