پاتریس

شهر فیروز آباد

به وقت آنکه اسکندر رومی فتح بلاد می کرد جهت آنکه از هر طرفی به شهر جور رفتن به باتلاق فرو می بایست رفت از فتح آن عاجز شد. از این روی آب رودخانه خنیفقان را به طرف آن شهر منحرف کرد تا آن شهر ویران و به دریاچه تبدیل شد. سپس اردشیر بابکان مصمم شد که آن دریاچه را خشک گرداند تا بر آنجا باز شهری بسازد. برازه معمار با حفر مجاری بر این کار موفق شد و خود نیز در این امر جان خود را از دست داد. اردشیر در آن محل دوباره شهری بنا کرد و در آنجا آتشکده ای ایجاد کرد و خندقی اطراف آن ایجاد کرد. شهر جور چهار دروازه داشت یکی در سوی مشرق به نام دروازه مهر و دیگری در مغرب به نام دروازه بهرام و سومی در شمال به نام دروازه هرمز و چهارمی در جنوب به نام دروازه اردشیر.
در وسط شهر بنایی به سان برج بنا کرد که آنرا "ایران کناخره" به معنای "بزرگ باد ایران" نامید و شهر جور را در اطراف این بنا و دایره وار ساخت. یعنی این بنا مانند نقطه پرگار در مرکز شهر بود. گفته اند بلندی آن به اندازه ای بوده است که از بالای آن همه نقاط شهر و روستاهای آن دیده می شد و به فرمان اردشیر در بالای آن آتشکده ای ساختند و از کوهی بلند که در مقابل آن بود آبی بیرون آوردند و آن را چون فواره به بالای عمارت بردند و این آب در مجرای دیگری که از گچ و سنگ ساخته شده بود همانند آبشار سرازیر می شد. این ایوان در زمان حمله اعراب خراب شد و از آن جز اندک اثری باقی نماند.
ابن حوقل در سفرنامه خود آورده است: " شهر گور (جور) آبهای جاری دارد و بسیار باصفا و تماشایی است و اگر کسی بخواهد از یکی از دروازه های شهر خارج شود باید در حدود یک فرسخ در باغها و قصرها و گردشگاههای بسیار زیبا و باصفا و سبز و خرم و مناظر عالی و دلربا و فرح بخش راه بپیماید."
در زمانهای بعد عضدالدوله دیلمی آن را تجدید عمارت کرد و فیروز آباد نامید.